Nhiều nước mong muốn sử dụng hoặc cải thiện tình trạng GSP+

EU-GSP

Ưu đãi thương mại đặc biệt khi xuất khẩu vào thị trường các quốc gia phát triển luôn là một lợi ích hấp dẫn đối với các thị trường mới nổi. Vì vậy, hệ thống GSP+ của Liên Minh Châu Âu (EU) đặc biệt hấp dẫn và được sử dụng rất rộng rãi.

Hệ thống GSP + miễn khoảng 66% dòng thuế nhập khẩu của EU. Trong khi đó, đối với Chương trình ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP), nhiều dòng thuế vốn được miễn giảm theo GSP+ thì chỉ được giảm bớt. Dệt may và quần áo là một trong số những sản phẩm bị ảnh hưởng.

Để được nhận và giữ vững GSP+, một quốc gia phải chứng minh được mình đã tuân theo đầy đủ 27 công ước quốc tế bao gồm các công ước về quyền con người và lao động, bảo vệ môi trường và quản trị tốt. Và điều này hoàn toàn không dễ dàng.

Sri Lanka, sau khi thành công trong cuộc chiến đẫm máu chống lại Tamil Tigers, đã bị mất GSP+ trong năm 2010. Chính phủ hiện tại của Sri Lanka đang rất muốn lấy lại GSP+ cho quốc gia.

Ngược lại, Pakistanđã cố thuyết phục EU rằng nước này đã tuân thủ đầy đủ 27 công ước quốc tế, và hàng xuất khẩu của Pakistan đã được hưởng từ GSP+ kể từ tháng 01/2014. Theo báo cáo của Ủy ban EU, tổng sản phẩm nhập khẩu từ Pakistan chiếm 70,1% tổng nhập khẩu của EU theo chương trình GSP+ năm 2014.

Một nước xuất khẩu quần áo quan trọng khác cũng sử dụng chương trình GSP+ là Philippines, với tổng sản phẩm nhập khẩu từ Philippines chiếm 17,7% tổng nhập khẩu của EU theo chương trình GSP+ năm 2014.

Một số quốc gia khác cũng sử dụng GSP+ nhưng không phải là trung tâm gia công quần áo quan trọng của EU gồm Peru, Costa Rica, và Paraguay.

Giá trị của GSP+ là rất rõ ràng khi Pakistan đã sử dụng 95,3% quyền thương mại có được từ GSP+ trong năm 2014, chiếm 4,54 tỷ Euro trong kim ngạch xuất khẩu Pakistan năm 2014. Trong sáu tháng đầu năm 2015, tỷ lệ sử dụng GSP+ của Pakistan là 94,5%, chiếm 2.57 tỷ Euro trong kim ngạch xuất khẩu.

Tuy nhiên, với các báo cáo không tốt về vấn đề nhân quyền ở Pakistan, quyền được hưởng GSP+ của quốc gia này có thể sẽ bị đe dọa. Vào tháng 10/2015, Đại sứ EU Jean-François Cautain đã cảnh báo rằng GSP+ của Pakistan có thể sẽ bị thu hồi.

Ông Asghar Ali, Chủ tịch Hiệp hội các nhà xuất khẩu dệt may Pakistan, cho biết hiệp hội này đã đại diện các nhà xuất khẩu sợi và hàng dệt may làm việc với các quan chức chính phủ ở Islamabad để đưa ra chiến lược duy trì GSP +.

Theo ông Ali, hiệp hội và chính phủ Pakistan sẽ thảo luận về các lập luận và các đề nghị sẽ được đưa ra trước EU. Nếu GSP+ bị thu hồi, lượng hàng dệt may và quần áoxuất khẩu của Pakistan có thể sẽ giảm rất lớn.

Ông Shaikh Mohammad Shafiq, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất và xuất khẩu da giày Pakistan tại Karachi, cho biết nếu không có GSP+, lượng áo sơ mi và quần tây nam xuất khẩu sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất, trong khi lượng khăn và drap giường xuất khẩu vẫn sẽ giữ vững vì có ít cạnh tranh đối với các sản phẩm này.

Ông Shafiq nhận định GSP+ không giúp lợi nhuận gia tăng một cách đáng kể. Theo ông Shafig, các nhà nhập khẩu buộc các nhà sản xuất Pakistan phải giảm giá cho phù hợp. Tuy nhiên, nếu những đặc quyền GSP+ bị thu hồi, thì giá hàng hóa đã giảm cũng không thể tăng lên được.

Nhìn chung, hiện tại Pakistan cũng không có nguy cơ bị mất ngay GSP+. Ủy ban về vấn đề thương mại quốc tế của Nghị viện EU đã có một cuộc họp vào ngày 16/02/2015. Kết thúc cuộc họp này, Ủy viên thương mại EU Cecilia Malmstrom cho biết không có đề nghị nào chấm dứt GSP+ của Pakistan hay bất kỳ GSP + của quốc gia nào khác. Bà Malmstrom cho biết Ủy ban EU sẽ tiếp tục theo dõi tình hình.

Nhiều nước không tận dụng được tối đa GSP+ do quy tắc xuất xứ

Philippines là nước không sử dụng được tối đa GSP+ của mình. Nước này chỉ sử dụng 66,7% quyền theo GSP+ trong năm 2014 (thu được 1,14 tỷ Euro từ việc xuất khẩu các mặt hàng được hưởng GSP+), và 62,8% trong năm 2015, (thu được 681 triệu Euro từ việc xuất khẩu các mặt hàng được hưởng GSP+).

Các nhà quan sát ngành công nghiệp Philippines cho rằng nguyên nhân khiến Philippines không tận dụng được tối đa GSP+ là do quy tắc xuất xứ phức tạp đối với nguồn nguyên liệu của GSP+. Vì Philippines có rất ít các nhà máy dệt, nên các nhà sản xuất hàng may mặc trong nướcphải phụ thuộc rất nhiều vào nguyên liệu từ nước ngoài – việc vốn rất bị hạn chế nếu muốn sử dụng GSP+.

Theo ông Robert Young, chủ tịch Hiệp hội người mua nước ngoài của Philippines (FOBAP) giải thích: Quy tắc xuất xứ theo GSP+ đối với nguồn nguyên liệu sử dụng trong dệt may chính là nguyên nhân khiến nhiều mặt hàng dệt may xuất khẩu của Philippines bị hạn chết.

Theo ông Young, vấn đề phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nước ngoài ở ngành dệt may Philippines đang trở nên ngày càng trầm trọng hơn do một số nhà máy dệt đã đóng cửa trong năm 2015 sau khi chính phủ Philippines ngưng chương trình ưu đãi giảm thuế cho ngành dệt may.

Đây không phải là lần đầu tiên mà FOBAP cảnh báo vấn đề quy tắc nguồn gốc xuất xứ khiến ngành công nghiệp dệt may Philippines không sử dụng được tối đa các lợi ích từ các chương trình ưu đãi thuế quan - gồm GSP+ cùng các chương trình khác từ các FTA như FTA Philippines – Nhật Bản.

Cạnh tranh giữa các quốc gia bằng cách đẩy nhanh ký kết FTA

Tất nhiên, ngay cả khi chỉ sử dụng được một phần của ưu đãi thương mại đặc biệt, thì điều này sẽ không chỉ ảnh hưởng đến nước được hưởng lợi từ ưu đãi này, mà còn có thể tạo ra sự cạnh tranh giữa các nước khác. Thậm chí sự cạnh tranh còn diễn ra giữa những nước vốn đã có ưu đãi thương mại đặc biệt tương tự nhau.

Ví dụ như Bangladesh, nước có giao dịch thương mại “tất cả mọi thứ chỉ trừ vũ khí” với EU. Nước này được EU miễn thuế cho hầu hết tất cả các sản phẩm xuất khẩu, chỉ trừ vũ khí chiến tranh. Nhưng Bangladesh vẫn phải cạnh tranh với Pakistan. Trước năm 2014, Bangladesh vốn có nhiều lợi thế trong việc tiếp cận thị trường EU hơn các nhà xuất khẩu Pakistan so với thời điểm hiện tại.

Ông Md Fazlul Hoque, phó chủ tịch Hiệp hội các nhà máy dệt Bangladesh, cho biết Bangladesh có nguy cơ mất thị phần vào tay Pakistan trong nhiều phân khúc, chẳng hạn như dệt may. Nhưng ông cho rằng các dữ liệu vẫn chưa thể chứng minh rằng Bangladesh mất thị phần ở EU là do GSP+.

Theo ông Hoque, Bangladesh cần nghiên cứu thêm về vấn đề này. Tuy nhiên, nếu một quốc gia cạnh tranh của Bangladesh chiếm được lợi thế, thì Bangladesh có thể gặp một số bất lợi. Một nghiên cứu năm 2014 của Viện Ngoại thương Bangladesh đã dự đoán rằng sự chệch hướng thương mại có thể diễn ra ở một số phân khúc như hàng dệt kim, hàng dệt thưa…, nhưng nghiên cứu này cũng cho rằng sẽ không có tác động lớn đối với xuất khẩu của Bangladesh.

Ấn Độ, một đối thủ cạnh tranh trong khu vực với Pakistan, đang giao dịch thương mại với EU theo hệ thống ưu đãi phổ cập (GSP). Các ngành công nghiệp Ấn Độ đang thúc đẩy chính phủ nước này tăng sức cạnh tranh của đất nước bằng cách đẩy nhanh tiến độ ký kết FTA với EU.

Theo ông Ashok Rajani, Chủ tịch Hội đồng Xúc tiến Xuất khẩu trang phục của Ấn Độ (AEPC), nếu FTA Ấn Độ - EU được thành công ký kết, dự đoán tăng trưởng trong xuất khẩu hàng dệt may Ấn Độ sẽ vượt quá 25% trong vòng 3 năm tới.

Theo ông Rajani, mặc dù hàng may mặc của Ấn Độ đang rất được chào đón tại EU, lượng hàng xuất khẩu của Ấn Độ sang EU lại không tăng, và vào tháng 03/2016, tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may của Ấn Độ dự kiến chỉ đạt 17 tỷ USD, bằng với mức xuất khẩu năm cùng kỳ năm ngoái.

Cuối cùng, nếu tất cả các chương trình ưu đãi thương mại đều đạt được hiệu quả, thì các chương trình này sẽ giúp các nước vốn là trung tâm gia công phát triển bền vữngthịnh vượng hơn, từ đó khiến các nước này mất đi quyền hưởng các chương trình ưu đã thương mại do thu nhập tổng thể của quốc gia đã cao hơn trước. Viễn cảnh này có thể làm bối rối một số nhà nhập khẩu quần áo EU, tuy nhiên, viễn cảnh này còn rất lâu mới có thể trở thành hiện thực.

Theo http://www.just-style.com - TV

Từ khóa: Nhiều nước mong muốn, sử dụng, cải thiện, GSP+