Hội nghị Bộ trưởng WTO thảo luận về hiệp định thuận lợi hóa thương mại

WTO-Nairobi

Trong vòng chưa đầy một tuần nữa Hội nghị Bộ trưởng Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) lần thứ 10 sẽ được khai mạc tại Nairobi, Kenya.

Hội nghị Bộ trưởng lần này diễn ra sau hơn một thập kỷ Vòng đàm phán Doha bị đình trệ kể từ năm 2001. Do đó, một trong những vấn đề sẽ được thảo luận tại Nairobi là tương lai của đàm phán Doha, đặc biệt là trong bối cảnh các hiệp định thương mại khu vực với quy mô lớn được thiết lập.

Với những bước tiến chậm chạp của đàm phán Doha, nhiều quốc gia thành viên WTO đã đi trước và tạo ra cái được gọi là những thỏa thuận thương mại “siêu khu vực” cho chính mình, được thiết kế như một phiên bản “WTO+”. Các thỏa thuận cấp khu vực này bao gồm Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), Hiệp định đối tác xuyên Đại Tây Dương (TTIP).

Giống như nhiều nước trong khu vực châu Á Thái Bình Dương, Australia cũng đã tham gia vào một số lượng lớn các hiệp định thương mại khu vực lẫn song phương. Bao gồm TPP và các thỏa thuận song phương với Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản.

Mỗi hiệp định được ký kết đều hứa hẹn sẽ mang lại lợi ích đáng kể cho xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ với giá trị ước đoán hàng tỷ USD, trở thành đề tài nóng hổi cho các phương tiện truyền thông và tranh luận chính trị.

Tuy nhiên, tháng 6 vừa qua Australia đã chính thức trì hoãn thông qua hiệp ước đáng giá hàng tỷ USD đối với thương mại toàn cầu là Hiệp định tạo thuận lợi thương mại của WTO (TFA).

TFA cũng sẽ là một nội dung được thảo luận tại Nairobi lần này.

TFA chính là cứu cánh của Vòng đàm phán Doha được kết luận tại Hội nghị Bộ trưởng WTO tại Bali vào năm 2013. Sau khi có hiệu lực, TFA sẽ mang lại nhiều lợi ích cho thương mại toàn cầu thông qua hài hòa hóa thủ tục hải quan; hợp tác, liên kết giữa khu vực tư nhân và cơ quan hải quan các nước; các chương trình hỗ trợ năng lực cho các nước kém phát triển (LDCs).

Lợi ích kinh tế đối với thương mại toàn cầu từ việc thực hiện đơn giản thủ tục hải quan là đáng kinh ngạc. Nghiên cứu thực hiện bởi OECD chỉ ra rằng, tại châu Phi chi phí cho việc hoàn tất thủ tục hải quan qua biên giới chiếm trên 5% GDP. Nếu được thực hiện đầy đủ, TFA sẽ giúp giảm chi phí thương mại là 16,5% ở các nước thu nhập thấp; 14,6% ở các nước thu nhập trung bình và 11,8% ở các nước OECD.

Một nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới vào tháng 3/2015 ước tính chi phí tiết kiệm được từ việc thực hiện đầy đủ TFA sẽ lên tới 210 tỷ USD mỗi năm, nghĩa là mỗi thành viên WTO sẽ thu được lợi ích vào khoảng 33,3 tỷ USD.

Tuy nhiên, mặc dù tác có tác động sâu sắc nhưng TFA hiếm khi được đề cập đến trong thương mại quốc tế nếu so sánh với sự quan tâm dành cho các hiệp định khu vực như TPP hay TTIP.

Điều này cho thấy rằng TFA đã bị đánh giá thấp ngay cả tại Hội nghị WTO sắp tới khi mà sức ảnh hưởng của các thỏa thuận khu vực đang thống trị và tiếp tục chi phối đến định hướng và kết quả của các cuộc thảo luận sắp tới.

Phạm vi và tương lai của Đàm phán Doha của WTO sẽ được quyết định tại Hội nghị Nairobi sắp diễn ra. Trong một bài phát biểu gần đây, Đại diện Thương mại Mỹ Michael Froman kêu gọi một kết quả “đáng tin cậy” cho hội nghị này. Điều này cho thấy rằng những kỳ vọng liên quan trực tiếp tới quy mô mới “đáng tin cậy” của TPP.

Về phía châu Âu, EU đã và đang theo đuổi một kịch bản đầy tham vọng nhưng “thực tế” tại đối thoại Nairobi trong đó có xét đến nhu cầu của các nước kém phát triển. Liêu có phải TTIP là thực tế mới của thương mại toàn cầu?

Tuy nhiên, theo cùng mô thức ảnh hưởng của các hiệp định thương mại tự do khu vực, TFA đã bắt đầu bị chia rẽ bởi một số thành viên cho thấy khả năng thống nhất trong khuôn khổ WTO về hiệp định này vẫn còn xa.

Đến nay, 53 quốc gia đã phê chuẩn TFA và con số này đang tăng lên. TFA sẽ chỉ có hiệu lực khi 2/3 số quốc gia thành viên hoàn tất quá trình phê chuẩn.

Khi một quốc gia thông qua TFA, họ có nghĩa vụ theo điều 13 của hiệp định là thành lập hoặc chỉ định thành lập một Ủy ban quốc gia về tạo thuận lợi thương mại (NCTF). Một số ủy ban đã được các nước thành lập nhằm thúc đẩy thực thi TFA giữa các cơ quan hải quan, các ngành nghề và các bên liên quan giữa các nước với nhau.

Sự tương tác giữa NCTF với các cơ quan hải quan và doanh nghiệp cũng được xem là một chất xúc tác mở đường cho việc phê chuẩn của chính phủ. Tổ chức Hải quan Thế giới sẽ hành động như một người điều phối trong không gian này và một số công việc hiện đã bắt đầu.

TFA sẽ là trọng tâm cốt lõi trong các cuộc thảo luận công khai trước khi đến với Hội nghị Bộ trưởng WTO Nairobi. Tỷ lệ phê chuẩn TFA cho thấy các thành viên đang bỏ phiếu dựa trên quan điểm của chính mình bất chấp các thỏa thuận cấp khu vực hiện đang thống trị. Điều đó cho thấy, trong một số lĩnh vực quan trọng như nguyên tắc thương mại toàn cầu thì WTO nhất thiết vẫn đang nắm vai trò quan trọng tuyệt đối.

Theo http://theconversation.com/ - HP

Từ khóa: Hội nghị Bộ trưởng, WTO, thảo luận, hiệp định tạo thuận lợi thương mại