WTO đồng ý gia hạn miễn trừ bằng sáng chế thuốc cho các thành viên kém phát triển

Các thành viên WTO kém phát triển nhất (LDC) sẽ được phép duy trì sự linh hoạt tối đa trong cách tiếp cận của họ trong việc cấp bằng sáng chế dược phẩm cho đến năm 2033, sau một quyết định đưa ra bởi Hội đồng WTO về các khía cạnh thương mại liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS) vào ngày 6 tháng 11.

Quyết định của Hội đồng kéo dài quyền miễn trừ cho đến tháng 1 năm 2033. Trong giai đoạn này, các điều khoản quan trọng của thỏa thuận sở hữu trí tuệ của WTO, Hiệp định TRIPS, sẽ không áp dụng cho các sản phẩm dược phẩm ở các nước kém phát triển. Điều này có nghĩa là nước kém phát triển có quyền chọn hay không chọn bảo vệ bằng sáng chế dược phẩm và dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trước năm 2033. Quyết định này cũng để mở khả năng gia hạn thêm quyền miễn trừ từ sau năm 2033.

Lần gia hạn mới nhất này là lần gia hạn lần thứ hai, đặc biệt áp dụng cho các sản phẩm dược phẩm ở các nước kém phát triển, phù hợp với hướng dẫn được thiết lập bởi Tuyên bố Doha năm 2001 về Hiệp định TRIPS và Y tế công cộng. Và đây cũng là hành động thực thi các mục tiêu phát triển bền vững mới của Liên Hợp Quốc (SDGs), trong đó khẳng định quyền linh hoạt áp dụng Hiệp định TRIPS của các nước đang phát triển nhằm đảm bảo việc tiếp cận thuốc cho dân chúng.

Tổng giám đốc WTO Roberto Azevêdo ca ngợi quyết định của Hội đồng TRIPS.

"Quyết định của Hội đồng TRIPS đã đưa ra một thông điệp rất rõ ràng và không mơ hồ là các thành viên WTO đếu quyết tâm giải quyết các nhu cầu của các thành viên nghèo nhất của tổ chức. Các mối quan tâm của các nước kém phát triển là trọng tâm của Hội nghị Bộ trưởng Nairobi tháng 12 tới. Đây là thời điểm để WTO thực hiện các công việc khác nhằm tạo đà cho hội nghị tới", Tổng giám đốc Azevedo cho biết.

Các thành viên WTO, phát biểu tại Hội đồng TRIPS, nhất trí hoan nghênh quyết định này. Các thành viên cũng nêu lên những lợi ích của quyết định mở rộng này đối với hiệu quả của công tác y tế công cộng ở các nước kém phát triển, một trong những thách thức mà các nước này tiếp tục phải đối mặt.

Đại sứ Bangladesh tại WTO, Shameem Ahsan, điều phối viên của nhóm LDC trong WTO, mô tả đây là quyết định "lịch sử", thêm vào đó nó "sẽ đảm bảo cho các nước kém phát triển sự chắc chắn pháp lý cần thiết để mua sắm hoặc để sản xuất thuốc gốc (generic) cho những người cần nó nhất mà không phải chịu sự bó buộc nào".

Hành động này được xem như thực hiện xong các yêu cầu đệ trình của các thành viên LDC thuộc WTO (IP/C/W/605), được đưa ra chỉ sau một tháng từ khi Đại hội đồng Liên hiệp quốc thông qua SDGs như một khuôn khổ hành động toàn cầu đến năm 2030.

Mục tiêu số 3 của SDG là về đảm bảo cuộc sống khỏe mạnh và phát huy sống tốt cho tất cả mọi lứa tuổi trong đó mục tiêu cho phép "tiếp cận thuốc thiết yếu và vắc-xin với giá cả phải chăng",và tái khẳng định trong Tuyên bố Doha về quyền của các nước đang phát triển sử dụng linh hoạt quy định trong Hiệp định TRIPS để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, và đặc biệt tạo điều kiện thuận lợi cho dân chúng dễ dàng tiếp cận với các loại thuốc chữa bệnh.

Sự cần thiết phải xem xét đầy đủ các nhu cầu đặc biệt và hoàn cảnh của các nước kém phát triển được công nhận rõ ràng trong Hiệp định TRIPS là khách quan, và điều này có liên quan đến nhiều lĩnh vực trong công việc của WTO. Thành viên LDC đã được miễn áp dụng tất cả các tiêu chuẩn TRIPS cho đến năm 2021, mốc thời gian này có thể được gia hạn.

Quyết định này dự kiến sẽ tiếp theo sau quyết định của Hội đồng chung có liên quan, theo đề nghị của Hội đồng TRIPS. Hội đồng chung WTO dự kiến sẽ gia hạn quyền miễn trừ cho nước kém phát triển liên quan đến quyền tiếp thị độc quyền cho dược phẩm, và đồng ý với một quyền miễn trừ mới cho nước kém phát triển liên quan đến các biện pháp "hộp thư" để tiếp nhận đơn sáng chế trong lĩnh vực này. Hai quyền miễn trừ sẽ bổ sung và củng cố ảnh hưởng của quyết định để loại trừ các nghĩa vụ liên quan đến bằng sáng chế dược phẩm, và cũng sẽ có hiệu lực đến năm 2033.

Theo http://allafrica.com/ - PT

Từ khóa: WTO, đồng ý gia hạn, miễn trừ, bằng sáng chế thuốc, các thành viên kém phát triển