09 cam kết mà Trung Quốc đã không thực hiện khi gia nhập WTO

China-trade

Sau gần 15 năm tham gia tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Trung Quốc vẫn chưa thực hiện nhiều cam kết để thuyết phục các nước thành viên WTO.

Hành động này đã gây tổn hại cho hệ thống thương mại thế giới cũng như ảnh hưởng tiêu cực tới tốc độ tăng trưởng kinh tế và sự phát triển các ngành công nghiệp sáng tạo của Mỹ và Châu Âu. Chín cam kết của Trung Quốc chưa bao giờ được thực hiện là:

1. Không bắt buộc phải chuyển giao công nghệ

Mặc dù các quy định gia nhập WTO không cho phép Trung Quốc đưa ra những ràng buộc về chuyển giao công nghệ đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài hay các hoạt động tiếp cận thị trường. Nhưng trên thực tế, Trung Quốc vẫn thường xuyên yêu cầu các công ty nước ngoài phải chuyển giao công nghệ để đổi lại quyền được đầu tư, hoạt động và bán hàng ở Trung Quốc.

2. Ngăn chặn có hiệu quả vấn nạn đánh cắp và vi phạm sở hữu trí tuệ

Để được gia nhập WTO, Trung Quốc phải chứng tỏ rằng nước này có nhận thức đầy đủ về Hiệp định về các Khía cạnh liên quan tới Thương mại của Quyền Sở hữu Trí tuệ (TRIPS) liên quan đến bảo hộ bằng sáng chế, bản quyền, thương hiệu, nhãn hiệu dịch vụ, kiểu dáng công nghiệp, nội dung số và các tài sản vô hình khác. Thật không may, vấn nạn trộm cắp, vi phạm sử quyền hữu trí tuệ ở Trung Quốc vẫn không được kiểm soát và không có dấu hiệu suy giảm, thậm chí còn tăng. Báo cáo của Ủy ban Sở hữu Trí tuệ cáo buộc gần 80% vụ vi phảm quyền sở hữu trí tuệ trong năm 2013 đến từ Trung Quốc, gây thiệt hại ước tính lên tới 300 tỷ USD mỗi năm.

3. Cắt giảm trợ cấp sản suất và/hoặc xuất khẩu

Để được gia nhập WTO, chính phủ Trung Quốc đã hứa hẹn xóa bỏ hoặc cắt giảm đáng kể các khoản trợ cấp sản xuất và xuất khẩu đặc biệt là cho các công ty nhà nước làm ăn thua lỗ. Nhưng tính từ năm 2000 đến nay nước này đã chi hơn 118 tỷ USD cho các hoạt động trợ cấp sản xuất chỉ với bốn ngành công nghiệp bao gồm: thép, thủy tinh và các sản phẩm thủy tinh, giấy và phụ tùng xe hơi. Đây chỉ mới là phần nổi của tảng băng chìm của chính sách trợ cấp công nghiệp của nước này

4. Tự do phát hành phim nước ngoài.

Gia nhập WTO, Trung Quốc cam kết cho phép nhập khẩu “20 đầu phim mỗi năm trên cơ sở chia sẻ lợi nhuận sau 03 năm kể từ khi gia nhập WTO” và cho phép các công ty Mỹ thành lập liên doanh phát hành phim ảnh, phần mềm giải trí và thu âm; sở hữu và vận hành các rạp chiếu phim”. Tuy nhiên, theo báo cáo của Đại diện thương mại Hoa Kỳ (USTR), Trung Quốc đã không thực hiện đầy đủ các cam kết về mở cửa thị trường phát hành phim nhập khẩu bằng việc đưa ra quy định áp dụng phí thuê bao để được công chiếu thay vì áp dụng nguyên tắc chia sẻ lợi nhuận như đã cam kết.

5. Tham gia Hiệp định mua sắm Chính phủ

Khi gia nhập WTO, Trung Quốc đã đồng ý nhanh chóng tham gia Hiệp định mua sắm Chính phủ (GPA), Hiệp định này cấm các hạn chế về mua sắm Chính phủ giữa các quốc gia thành viên. Đến nay Trung Quốc vẫn chưa đưa ra đề xuất đáng tin cậy nào cho thỏa thuận này.

6. Yêu cầu các doanh nghiệp nhà nước mua hàng dựa theo cơ chế thị trường

Trung Quốc đã cam kết rằng "Các doanh nghiệp nhà nước và các doanh nghiệp có vốn đầu tư của nhà nước sẽ thực hiện việc mua và bán hàng chỉ dựa trên những tính toán thương mại". Nói cách khác, các danh nghiệp này có nghĩa vụ phải mua hàng hóa tốt nhất cho nhu cầu mà không được phân biệt nhà cung cấp hoặc quốc tịch. Tuy nhiên, các cam kết cũng như không khi mà các cơ quan chính phủ và các doanh nghiệp nhà nước luôn muốn né tránh các sản phẩm công nghệ, thông tin và truyền thông được phát triển hay sản xuất bởi các công ty Mỹ.

7. Áp dụng “nguyên tắc đối xử quốc gia” với các ngân hàng nước ngoài

Trước khi gia nhập WTO, Trung Quốc cam kết sẽ giành cho cho các ngân hàng nước ngoài quy chế "đối xử quốc gia" trong vòng 05 năm kể từ ngày gia nhập. Quy chế này là sự đối xử bình đẳng giữa doanh nghiệp nước ngoài và doanh nghiệp trong nước. Báo cáo của Đại diện Thương mại Mỹ cáo buộc "Trung Quốc vẫn dường như không thực thi đầy đủ các cam kết, cụ thể là việc đối xử với các ngân hàng nước ngoài liên doanh với Trung Quốc và các chi nhánh ngân hàng của nước ngoài".

8. Mở cửa thị trường viễn thông

Trung Quốc đã đưa ra một số cam kết trong lĩnh vực viễn thông, trong đó có tự do hóa đầu tư nước ngoài, đồng ý thực thi "các nguyên tắc pháp lý khuyến khích cạnh tranh", và đồng ý "cho phép các nhà cung cấp nước ngoài quyền quyết định công nghệ trong việc cung cấp dịch vụ viễn thông". Tuy nhiên, theo báo cáo của USTR, Trung Quốc hạn chế các dịch vụ viễn thông cơ bản, trong đó có việc ngầm cấm thành lập các cơ sở cung cấp dịch vụ mới bằng cách ra quy định rằng nhà cung cấp dịch vụ nước ngoài chỉ được phép tham gia thị trường khi liên doanh với doanh nghiệp nhà nước, cũng như đưa ra các yêu cầu về vốn quá cao để các nhà cung cấp nước ngoài tiếp cận thị trường dịch vụ viễn thông cơ bản của Trung Quốc."

9. Tuân thủ Hiệp định Hàng rào Kỹ thuật trong Thương mại và không vận dụng tiêu chuẩn công nghệ

Gia nhập WTO, Trung Quốc đã đồng ý với quy định của Hiệp định Hàng rào Kỹ thuật trong Thương mại. Theo đó, Hiệp định này ngăn chặn các thành viên WTO sử dụng các loại giấy chứng nhận và tiêu chuẩn như là rào cản đối với thương mại. Trung Quốc đã phát triển các tiêu chuẩn công nghệ của mình, đặc biệt đối với các sản phẩm về công nghệ thông tin và truyền thông. Đây là cốt lõi của chiến lược phát triển kinh tế và công nghiệp của nước này.

Vậy chúng ta làm gì với sự thất hứa của Trung Quốc?

WTO đã tỏ ra kém hiệu quả để ngăn chặn những vi phạm này của Trung Quốc, với năng lực giải quyết tranh chấp yếu kém của WTO, Trung Quốc dường như được bảo vệ khởi các biện pháp trừng phạt do các quốc gia thành viên đều vướng các vi phạm tương tự.

Phương án khả thi nhất, như ITIF đã đưa ra trong bài viết “Sự thất hứa: khoảng trống mênh mông giữa cam kết WTO và thực tế của Trung Quốc - False Promises: The Yawning Gap Between China’s WTO Commitments and Practices”, là thông qua một chính sách mới mang tên "đối đầu mang tính xây dựng". Các nhà hoạch định chính sách của Mỹ và Châu Âu phải tập trung vào kết quả mang tính định lượng, các tiến trình không hợp pháp ; cùng với tư duy mới về cách đương đầu với chủ nghĩa tư bản nhà nước; và tạo ra nhiều quyền lực hơn cho các đại diện, tổ chức của Mỹ trong cuộc đấu tranh với chủ nghĩa trọng thương củaTrung Quốc.

^{Giới thiệu về tác giả:}

^{Tác giả Stephen Ezell hiện là Phó chủ tịch phụ trách Chính sách Đổi mới Toàn cầu Thuộc Viện Công nghệ thông tin và Sáng tạo (ITIF). Cơ quan này tập trung vào vấn đề chính sách đổi mới, sự cạnh tranh trong lĩnh vực công nghệ thông tin quốc tế, thương mại, sản xuất và dịch vụ. Ông là đồng tác giả với Tiến sĩ Atkinson thực hiện đề tài nghiên cứu mang tên "Innovation Economics: The Race for Global Advantage" tạm dịch là "Đổi mới kinh tế: cuộc đua chiếm ưu thế toàn cầu" (Yale, 2012). Trước khi đến với ITIF, Ezell làm việc cho Peer Insight, một công ty tư vấn và nghiên cứu đổi mới mà ông là người đồng sáng lập vào năm 2003 với mục đích nghiên cứu thực tiễn đổi mới trong ngành công nghiệp dịch vụ. Tại Peer Insight, ông Ezell cũng đã công bố nhiều tài liệu nghiên cứu về cải tiến dịch vụ, nghiên cứu chính sách đổi mới được thực thi bởi các chính phủ trên toàn thế giới.}

Theo http://www.innovationfiles.org/ - PT

Từ khóa: 09 cam kết, Trung Quốc, đã không thực hiện, khi gia nhập, WTO