Cổng thông tin hội nhập kinh tế quốc tế thành phố Hồ Chí Minh

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (CBAM) là một trong những cơ chế mới nằm trong khuôn khổ Thỏa thuận xanh châu Âu. CBAM đặt ra thách thức đối với một số ngành xuất khẩu của Việt Nam nhưng đồng thời cũng là động lực thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi xanh.

Với mục tiêu cập nhật những thông tin hữu ích cho cán bộ, công chức, doanh nghiệp xuất nhập khẩu về các qui định mới của EU, lộ trình thực hiện CBAM và một số tác động của CBAM đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường EU trong thời gian tới, Trung tâm Hội nhập quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh (CIIS) phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) tổ chức Hội thảo “Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM): Cơ hội và thách thức đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam” vào sáng ngày 08 tháng 11 tại thành phố Hồ Chí Minh.

Hội thảo đã thu hút các đại biểu tham dự trực tiếp đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, các Viện/ Trường/ Trung tâm hoạt động trong lĩnh vực liên quan và doanh nghiệp cũng như các cơ quan truyền thông, báo chí trên địa bàn thành phố.

Hình ảnh: Bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết, Phó Trưởng phòng Huấn luyện, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố (ITPC)

Chào mừng Hội thảo, Bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết, Phó Trưởng phòng Huấn luyện, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố (ITPC) mong muốn doanh nghiệp Việt Nam sẽ chuẩn bị sẵn sàng để thích ứng với cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của EU. Bên cạnh đó, việc tận dụng các lợi thế từ hiệp định EVFTA sẽ tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu Việt Nam sang khối thị trường chung, đồng thời hướng các doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh và sản xuất bền vững hơn.

Hình ảnh: Ông Huỳnh Minh Vũ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Hội nhập quốc tế TP.HCM (CIIS)

Trong bài phát biểu khai mạc, Ông Huỳnh Minh Vũ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Hội nhập quốc tế TP.HCM (CIIS) cũng cho biết: Liên minh châu Âu là một trong những đối tác thương mại toàn cầu lớn của Việt Nam. Sau hơn 3 năm thực thi hiệp định EVFTA đã giúp kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đạt được mức tăng trưởng tốt. Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động xuất khẩu trong thời gian tới cũng gặp nhiều khó khăn trước những biến động hiện hữu trên thị trường quốc tế như tình hình xung đột thương mại, lạm phát, tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm và nhu cầu hàng hóa tiêu dùng giảm. Đồng thời, những quy định mới khắt khe hơn từ thị trường lớn EU liên quan đến tiêu chuẩn xanh và phát triển bền vững, một trong số đó là Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) cũng gây nhiều trở ngại trong hoạt động sản xuất và xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo Ông Đỗ Hữu Hưng, cán bộ Vụ Thị trường châu Âu- châu Mỹ, Bộ Công Thương, Thỏa thuận xanh châu Âu (EGD) bao gồm tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế: từ nông nghiệp, năng lượng, vận tải, xây dựng và thương mại, v.v. Mục tiêu của EGD ngoài thực thi hiệp ước khí hậu và luật khí hậu, còn tập trung đầu tư vào phương tiện giao thông thông minh, ngành công nghiệp xanh, đảm bảo quá trình chuyển đổi công bằng, tài trợ cho dự án xanh, tiết kiệm năng lượng và thúc đẩy năng lượng sạch. 

Hình ảnh: Ông Đỗ Hữu Hưng, cán bộ Vụ Thị trường châu Âu- châu Mỹ, Bộ Công Thương

Ngày 14/7/2021, Ủy ban châu Âu đã thông qua một loạt đề xuất nhằm giảm lượng phát thải ròng khí nhà kính (KNK) ít nhất 55% vào năm 2030, so với mức giảm 40% của năm 1990. Kế hoạch “Fit for 55” đưa ra nhiều dự thảo văn bản luật giúp chuyển đổi nền kinh tế châu Âu sang không phát thải ròng, mức ô nhiễm thấp và phương tiện giao thông chạy bằng pin để trở thành lục địa trung hòa về khí hậu đầu tiêu trên thế giới vào năm 2050 và biến Thỏa thuận xanh châu Âu thành hiện thực.

CBAM bao gồm các khoản thuế carbon đối với hàng hóa nhập khẩu vào thị trường các nước thuộc EU dựa trên cường độ phát thải khí nhà kính trong quy trình sản xuất tại nước sở tại. Cơ chế sẽ giúp làm cân bằng giá carbon giữa sản phẩm nội địa và nhập khẩu, nhằm ngăn chặn nguy cơ các doanh nghiệp EU chuyển hoạt động sản xuất phát thải nhiều carbon sang các quốc gia khác (hiện tượng rò rỉ carbon).

Việt Nam đã gián tiếp đánh thuế carbon qua Thuế bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch; ban hành những quy định, nghị định về kiểm kê khí nhà kính thông qua Luật Bảo vệ môi trường 2020, Nghị định số 06/2022/NĐ-CP và Quyết định số 01/2022/QĐ-TTg quy định danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải KNK phải thực hiện kiểm kê KNK. Ngoài ra, các Bộ, ngành liên quan cũng đang nỗ lực hoàn thiện Đề án phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, chuẩn bị cho vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon vào 2025 và vận hành chính thức vào 2028.

Hình ảnh: Th.S Đặng Bùi Khê, Giám đốc đào tạo Bureau Veritas Việt Nam

Đồng quan điểm, Th.S Đặng Bùi Khê, Giám đốc đào tạo Bureau Veritas Việt Nam cũng cho biết phạm vi áp dụng của CBAM hiện tập trung vào các ngành phát thải nhiều CO2 như sắt thép, nhôm, hydrogen, phân bón, xi măng và điện.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, nghĩa vụ báo cáo CBAM phải bao gồm: tổng lượng hàng hóa nhập khẩu trong quý trước; tổng lượng phát thải trực tiếp và gián tiếp tích hợp và chi phí carbon đã trả (nếu có) tại nước xuất xứ đối với lượng phát thải tích hợp.

• Nhà sản xuất ngoài châu Âu: có thể chọn một kỳ báo cáo khác, đảm bảo là 3 tháng nếu nhà sản xuất tham gia hệ thống MRV (hệ thống giám sát-báo cáo-thẩm tra) phù hợp với kỳ báo cáo đó. Các cơ chế dự án giảm phát thải KNK có yêu cầu bên thứ ba độc lập thẩm tra.
• Nhà nhập khẩu tại châu Âu: kỳ báo cáo là hàng quý và thời hạn báo cáo trong vòng 1 tháng. Từ 10-12/2023, báo cáo hàng quý đầu tiên và từ 10-12/2025, báo cáo hàng quý cuối cùng sẽ nộp trên Cổng đăng ký CBAM trước ngày 31/1/2024.

Một số tiêu chuẩn xây dựng dựa trên phương pháp Đánh giá vòng đời sản phẩm (LCA) và truy vết carbon tương thích với yêu cầu của CBAM như: carbon footprint certified; greenhouse gas protocol; ISO 14067 và environmental product declaration. Ngoài ra, Ủy ban châu Âu cũng xây dựng tài liệu hướng dẫn để giúp các nhà sản xuất ngoài EU nhận diện và thu thập dữ liệu phát thải tích hợp cần thiết với nhà nhập khẩu. Công cụ bảng tính có sẵn trên trang web dành riêng cho CBAM.

Bên cạnh đó, thị trường carbon cũng sẽ được thúc đẩy nhờ áp dụng thuế cho hàng hóa phát thải carbon. Hiện nay, giá một tín chỉ carbon tại Việt Nam có giá khoảng 10 USD trong khi tại EU xấp xỉ 100 USD/ tấn CO2. 

Hình ảnh: Ông Phan Minh Tiến, CEO, Công ty Cổ phần Dừa nước VN (VIETNIPA)

Phát triển công ty theo xu hướng nông nghiệp bền vững và kinh tế tuần hoàn, Ông Phan Minh Tiến, CEO, Công ty Cổ phần Dừa nước VN (VIETNIPA) cho biết với hơn 900 hecta vùng nguyên liệu tự nhiên tại Cần Giờ, cây dừa nước không chỉ mang lại giá trị kinh tế, chống biến đổi khí hậu mà trong tương lai, khi CBAM mở rộng danh mục hàng hóa điều chỉnh sang các sản phẩm nông nghiệp, dừa nước sẽ được hưởng đáng kể nguồn lợi từ việc mua bán tín chỉ carbon. Nếu giá một tín chỉ rơi vào khoảng 7 USD thì hơn 900 hecta dừa nước tại Cần Giờ sẽ cho doanh thu thấp nhất là 115 triệu đồng/ năm. Nếu mở rộng mô hình phát triển tại các địa phương khác như ở đồng bằng sông Cửu Long, cây dừa nước sẽ cung cấp lượng tín chỉ carbon đáng kể cho Việt Nam, nhất là khi Việt Nam chính thức vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon vào năm 2028.

Hình ảnh: Quang cảnh phiên thảo luận

Trong phiên thảo luận, các chuyên gia cũng giải đáp những câu hỏi về khả năng tác động của CBAM và tiềm năng phát triển của thị trường tín chỉ carbon trong tương lai. Hiệp hội/Hội ngành hàng, doanh nghiệp xuất khẩu, các Viện/ Trường cũng có bày tỏ những băn khoăn khi phải tìm cách chuyển đổi xanh để đáp ứng yêu cầu nhập khẩu ngày càng khắt khe của thị trường EU. Theo đó, các đơn vị tham dự đánh giá cao những thông tin và kiến thức thiết thực mà Hội thảo mang lại.

Với mong muốn tiếp tục đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp, Trung tâm Hội nhập quốc tế thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục tổ chức các chương trình thiết thực và hữu ích hơn đến cộng đồng doanh nghiệp, cơ quan quản lý Nhà nước và Hiệp hội/Hội ngành hàng trong thời gian tới./.

Nguồn: CIIS

Từ khóa: cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, tín chỉ carbon, kinh tế tuần hoàn