Xuất khẩu vào thị trường Úc: DNNVV có nên “ăn xổi”?

mai anh

Được đánh giá là thị trường tiềm năng cho các DN xuất khẩu VN, đặc biệt là lĩnh vực dệt may da giầy, tuy nhiên bên cạnh những DN lớn, DN VVN vẫn còn tư duy “ ăn xổi” chưa “trông giỏ bỏ thóc”. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này DĐDN có cuộc PV bà Nguyễn Thị Mai Anh – Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại, Du lịch TP. Hà Nội.

Theo bà Mai Anh, Úc là nước có nhu cầu nhập khẩu lớn các mặt hàng là thế mạnh của VN như dệt may, da giày, thủy sản, đồ gỗ... Năm 2016, Việt Nam xuất siêu khoảng 480 triệu USD sang thị trường Úc. Đáng lưu ý, một số mặt hàng có tốc độ tăng trưởng mạnh trong năm 2016 là nguyên phụ liệu dệt, may, da, giày tăng 89,9%. Tiềm năng xuất khẩu của VN sang Úc sẽ còn rất lớn vì hiện nay, giá trị xuất khẩu từ VN sang Úc vẫn còn rất khiêm tốn, mới dùng ở mức 1,6% so với tổng giá trị xuất khẩu vào thị trường Úc.

- Như vậy, thị trường Úc là “miếng bánh” khá "ngon” không có trở ngại gì cho các DN xuất nhập khẩu, đặc biệt là da giầy và dệt may, thưa bà?

Không hẳn vậy, thực tế cũng như nhiều nước khác hàng hóa xuất khẩu của VN khi thâm nhập vào thị trường giàu tiềm năng này (Úc) vẫn gặp nhiều khó khăn. Cụ thể như, chính sách thương mại và thuế của Úc khá minh bạch nhưng hàng rào phi thuế quan rất chặt chẽ. Do đó, xuất khẩu hàng hóa của VN sang thị trường này còn gặp khó khăn ở khâu thâm nhập thị trường và kiểm định...

Điều cấp thiết hiện nay là làm sao mang thông tin và tạo cầu nối cho DN với thị trường, nhằm giúp DN khai thác và đẩy mạnh xuất khẩu. Hơn nữa, đây là thị trường ít dân nên yêu cầu về tiêu chuẩn hàng hóa rất cao. Vì vậy, khá nhiều nhà bán lẻ ở Úc kinh doanh theo chính sách hoàn trả lại tiền hoặc đổi hàng nếu hàng hóa có vấn đề về chất lượng hoặc nếu người mua thay đổi ý định mua hàng. Do đó, nhà nhập khẩu Úc không chấp nhận những sản phẩm chưa đạt tiêu chuẩn kiểm tra chất lượng của họ. Đồng thời, họ giữ mối quan hệ lâu dài với các đối tác quen thuộc để đảm bảo việc kinh doanh được liên tục.

Bên cạnh đó, với các DN VN thì ngoài những DN lớn, các DN VVN chưa chịu đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao trình độ CEO, phát triển thương hiệu, chủ động phát triển thị trường, đầu tư dài hạn, chủ động về mẫu mã, bao bì, tìm kiếm khách hàng mang tính bền vững. Ngược lại các DN VVN chủ yếu “ăn xổi” chỉ tính làm theo thời vụ. Tôi lấy ví dụ như khi tham gia Triển lãm tại Úc, DN VVN chỉ tính đến mặt hàng sang để bán tại Hội chợ, tính toán chi phí bao nhiêu và mang về được bao nhiêu chứ DN VVN chưa nghĩ đến tìm kiếm khách hàng lâu dài, xây dựng thương hiệu. Trong khi đó người Úc họ chỉ muốn mua hàng với đối tác quen biết và có uy tín, đặc biệt trong giao dịch thương mại người Úc không mặc cả về giá.

- Vậy theo bà, DN VN cần “trang bị” gì để vượt qua những thách thức đó?

Với những yêu cầu khắt khe đó, các DN xuất khẩu phải tiếp cận và làm chủ được kỹ thuật mới, công nghệ hiện đại để áp dụng vào quá trình sản xuất, kinh doanh. Hơn nữa, nên thiết lập các mối quan hệ đối tác, hợp tác DN với nhau, giữa DN VN với cộng đồng người Việt tại nước ngoài và quan tâm hơn nữa tới nguồn nhân lực để nâng cao khả năng xử lý trong hoạt động kinh doanh quốc tế. Mặt khác, DN VN phải xây dựng thương hiệu…

Bên cạnh đó, cần tiếp tục nâng cao hệ thống quản lý chất lượng của các nhà máy bằng cách đạt được những chứng nhận quốc tế và tuân thủ các tiêu chuẩn về thuốc bảo vệ thực vật, phẩm màu, phụ gia. Mặt khác, DN VN có thể mời chuyên gia kiểm soát chất lượng sản phẩm và công nhân lành nghề của Úc đến VN làm việc theo hợp đồng có thời hạn để vừa nâng cao chất lượng sản phẩm, vừa thông qua họ tìm hiểu thông tin vào thị trường, quảng bá các sản phẩm VN tại Úc.

DN cần tham gia trực tiếp vào một số khâu trong quá trình sản xuất để tăng chất lượng sản phẩm, không nên chỉ đứng ra thu mua rồi sơ chế, đóng gói để xuất khẩu. Đồng thời các DN phải chủ động, tích cực tìm hiểu, đổi mới mẫu mã hàng hóa cho phù hợp thị hiếu của từng thị trường, giảm giá thành để tăng sức cạnh tranh, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu của DN VN.

Tuy nhiên, ngoài những cố gắng từ phía DN, Nhà nước cần cải cách thể chế kinh tế, tạo dựng môi trường kinh doanh phù hợp, lành mạnh. Tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại, cung cấp thông tin về các thị trường, ngành hàng xuất khẩu, qua đó hỗ trợ DN đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu, không để phụ thuộc vào một vài thị trường nhất định. Triển khai các khóa đào tạo, phổ biến kiến thức cho DN về chính sách, pháp luật thương mại của VN, các nước trên thế giới, qua đó DN có thể tận dụng các ưu đãi trong cam kết quốc tế và có biện pháp tích cực, chủ động phòng tránh các hàng rào trong thương mại…

- Trước khi đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), Úc là thị trường được đánh giá có nhiều cơ hội cho doanh nghiệp VN, tuy nhiên đến thời điểm này TPP khó có cơ hội thành hiện thực khi Mỹ tuyên bố rút khỏi TPP. Vậy theo bà, DN VN có tác động và cần chuẩn bị tâm thế gì cho vấn đề này?

Đúng vậy, TPP khó có cơ hội thành hiện thực khi Mỹ tuyên bố rút khỏi TPP nhưng VN cũng có nhiều cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa sang Úc thông qua Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Úc (AANZFTA) từ ngày 01/01/2010. Thực tế, với VN về cơ bản là vẫn đang trong quá trình hội nhập. VN hoàn toàn có thể tham gia với các nước còn lại của nhóm đàm phán TPP với 11 nước như: Úc, Canada, Nhật Bản…, bàn bạc để điều chỉnh hiệp định đó sao cho có thể cùng nhau thực hiện.

Cùng với đó, Việt Nam có FTA với EU, trong đó với mỗi nước lớn trong thành viên EU, VN đều đã xây dựng được những quan hệ cơ bản, là đối tác chiến lược, đối tác hợp tác toàn diện…. Việc cần làm là VN thúc đẩy tiếp các mối quan hệ đó để tạo nền tảng cho sự phát triển quan hệ lâu dài với họ và qua đó góp phần quan trọng tạo nền tảng cho VN phát triển. Tôi cho rằng Đối với các DN cần phải chuẩn bị nội lực, cần đầu tư đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu… mới là điều quan trọng nhất cần tập trung đầu tư để phát triển.

Còn ngược lại nếu TPP thành hiện thực, thách thức sẽ rất lớn cho các DN, bởi DN sẽ bị canh tranh gay gắt hơn. Đây là khó khăn và thách thức đối với các DN VVN, chưa có điều kiện chuẩn bị để đón TPP. Do vây, đây là thời gian để các DN VVN tận dụng để "lớn" và chuẩn bị.

Những khó khăn, thách thức đòi hỏi các DN VN cần có những biện pháp thích hợp để đảm bảo sự phát triển bền vững của hàng hóa xuất khẩu. Tôi cho rằng, trong thời gian tới các DN VN cần phải tập trung củng cố các thị trường có tốc độ tăng trưởng cao như Mỹ và châu Âu vì tiềm năng tại các thị trường này còn lớn, duy trì các thị trường truyền thống xuất khẩu ổn định. DN phải tiếp cận và làm chủ được kỹ thuật mới, công nghệ hiện đại để áp dụng vào quá trình sản xuất, kinh doanh. Muốn tăng kim ngạch XK, DN cần tham gia trực tiếp vào một số khâu trong quá trình sản xuất để tăng chất lượng sản phẩm, không nên chỉ đứng ra thu mua rồi sơ chế, đóng gói để XK. Đồng thời các DN phải chủ động, tích cực tìm hiểu, đổi mới mẫu mã hàng hóa cho phù hợp thị hiếu của từng thị trường, giảm giá thành để tăng sức cạnh tranh, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu của DN VN

- Theo bà, Chính phủ và các Bộ ban ngành của Việt Nam cũng như TP. Hà Nội cần phải làm gì để thúc đẩy xuất khẩu hơn nữa sang thị trường Úc?

Tôi cho rằng, VN cần tận dụng những thỏa thuận trong AANZFTA về hỗ trợ tài chính nâng cao năng lực và đào tạo nhân lực cho các cơ quan chức năng để giải quyết các tranh chấp có thể phát sinh trong quá trình thực thi Hiệp định. Đề xuất với phía Úc áp dụng cơ chế “DN tự chứng nhận xuất xứ”, vừa tiết kiệm được thời gian và chi phí xin C/O tạo thuận lợi thương mại.

Bên cạnh đó, Chính phủ cần có chính sách cụ thể để phát triển các ngành hàng xuất khẩu chủ lực sang Úc. Thông qua sự hỗ trợ về vốn, ưu đãi về thuế, tạo điều kiện thuận lợi trong sản xuất kinh doanh cho các DN.... VN có thể phát triển được nền sản xuất nội địa (phát triển kinh tế ngành và kinh tế vùng), đồng thời nâng cao được khả năng cạnh tranh của hàng hóa và DN VN trên thị trường này…

Ngoài ra, Chính phủ cần có chiến lược và kế hoạch tổng thể, có chính sách đầu tư thỏa đáng để phát triển mạnh ngành công nghiệp hỗ trợ nhằm đảm bảo nội địa hóa cho phần lớn các linh phụ kiện cho ngành công nghiệp lắp ráp, đáp ứng nhu cầu nguyên phụ liệu cho ngành dệt may, da giày giúp cho nước ta nâng cao được hiệu quả xuất khẩu một số nhóm hàng mà VN phải nhập khẩu chủ yếu nguyên phụ liệu từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan…

- Xin cảm ơn bà!

Nguồn: Khắc Lãng – Enternews

Từ khóa: xuất khẩu, thị trường Úc, DNNVV, ăn xổi